काठमाडौं । अस्ट्रेलियाको घरजग्गा काराेबारमा पछिल्लो समय देखिएको मूल्य गिरावटले त्यहाँका परिवारको कुल सम्पत्तिमा १ ट्रिलियन अस्ट्रेलियन डलरभन्दा बढीको असर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ । आवासको मूल्यमा आएको ठुलो गिरावटले अस्ट्रेलियाको विश्वव्यापी घरेलु सम्पत्ति वरीयतामा समेत असर पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
म्याक्रो बिजनेसमा बुधबार प्रकाशित विश्लेषणअनुसार अस्ट्रेलिया विश्वकै उच्च घरायसी सम्पत्ति भएको मुलुकमध्ये एक हो । यूबीएस ग्लोबल वेल्थ रिपोर्ट २०२६ अनुसार अस्ट्रेलियाको वयस्क प्रतिव्यक्ति औसत सम्पत्ति विश्वमै तेस्रो उच्च छ। यसभन्दा अघि लक्जेम्बर्ग र बेल्जियम छन्।
तर अस्ट्रेलियाको घरायसी सम्पत्तिको ठुलो हिस्सा वित्तीय सम्पत्तिभन्दा घरजग्गामा केन्द्रित छ । विगत तीन दशकमा आवासको मूल्य निरन्तर बढ्दै जाँदा परिवारको कुल सम्पत्ति पनि तीव्र रूपमा बढेको हो।
१५ वर्षमा घरको औसत मूल्य दोब्बरभन्दा बढी
अस्ट्रेलियाको औसत आवासीय सम्पत्तिको मूल्य सन् २०२६ को जुन त्रैमासिकमा ११ लाख अस्ट्रेलियन डलरभन्दा केही बढी पुगेको थियो । सन् २०११ को सेप्टेम्बर त्रैमासिकमा यस्तो औसत मूल्य करिब ४ लाख ९१ हजार डलर मात्रै थियो।
यसरी करिब १५ वर्षको अवधिमा औसत घरको मूल्य दोब्बरभन्दा बढी भएको छ । घरजग्गाको यही मूल्यवृद्धि अस्ट्रेलियाली परिवारको सम्पत्ति बढ्नुको प्रमुख आधार बनेको विश्लेषणमा उल्लेख छ।
प्रति व्यक्ति हिसाब गर्दा २०२६ को जुन त्रैमासिकमा अस्ट्रेलियाको आवासीय सम्पत्तिको मूल्य करिब ४ लाख ३४ हजार डलर पुगेको थियो । अस्ट्रेलियाली तथ्यांक विभाग –एबिएस)ले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार २०२६ को जुन त्रैमासिकमा अस्ट्रेलियामा प्रतिव्यक्ति खुद घरेलु सम्पत्ति ६ लाख ९१ हजार ६०० डलर पुगेको थियो । कुल घरेलु सम्पत्तिमध्ये आवासीय सम्पत्तिको हिस्सा मात्रै ५७ प्रतिशत थियो।
घरको मूल्यमा ६ प्रतिशत गिरावट
तर अहिले अस्ट्रेलियाको आवास बजार लामो समययताकै ठुलो मूल्य गिरावटको चरणमा प्रवेश गरेको विश्लेषण गरिएको छ । देशका पाँच ठूला राजधानी सहरको आवासीय बजारमा मूल्य यसअघि कायम उच्चतम स्तरबाट औसतमा ६ प्रतिशतले घटिसकेको छ । ब्याजदरमा थप वृद्धि हुने अपेक्षाका कारण आगामी दिनमा घरको मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्ने आकलन छ।
अस्ट्रेलियाको केन्द्रीय बैंक रिजर्भ बैंक अफ अस्ट्रेलिया (आरबिए)ले आधिकारिक ब्याजदर थप दुई वा तीन पटक बढाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । ब्याजदर बढ्दा घर कर्जाको लागत बढ्ने भएकाले आवासको माग र मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्छ।
म्याक्रो बिजनेसको विश्लेषणमा विभिन्न पूर्वानुमानमध्ये एचएसबिसि (बहुराष्ट्रिय बैंक तथा वित्तीय सेवा प्रदायक संस्था)को अनुमानलाई उल्लेखनीय मानिएको छ । एचएसबिसिले अस्ट्रेलियाका संयुक्त राजधानी सहरमा घरको मूल्य उच्चतम बिन्दुबाट करिब १३ प्रतिशतले घट्न सक्ने प्रक्षेपण गरेको छ।
१२.२ ट्रिलियन डलरको आवासीय सम्पत्तिमा ठुलो क्षति
अस्ट्रेलियाको कुल आवासीय सम्पत्तिको मूल्य २०२६ को मार्च त्रैमासिकमा करिब १२.२ ट्रिलियन डलर पुगेको थियो। यदि आवासको मूल्य उच्चतम बिन्दुबाट १३ प्रतिशतले घट्यो भने, घरको संख्या बढिरहेकै अवस्थामा पनि कुल आवासीय सम्पत्तिको मूल्यमा १ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीको कमी आउन सक्छ।
यसको अर्थ घरको मूल्य घट्दा परिवारको बैंक खाताबाट त्यति नै रकम बाहिरिने भन्ने होइन । यो मुख्यतः सम्पत्तिको बजार मूल्यमा हुने गिरावट हो । तर घरधनीको कूल सम्पत्ति, घर धितो राखेर ऋण लिने क्षमता र उपभोक्ता खर्चमा भने यसको प्रभाव पर्न सक्छ।
अस्ट्रेलियाली अर्थतन्त्रमा घरजग्गाको ठुलो हिस्सा भएकाले यस्तो मूल्य सुधारको असर केवल घरधनीमा सीमित नहुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । आवासीय सम्पत्तिको मूल्य घट्दा परिवारको सम्पत्ति, उपभोग र ऋणसम्बन्धी निर्णयमा समेत प्रभाव पर्न सक्छ।
विश्वको धनी परिवारको सूचीमा अस्ट्रेलियाको स्थानमा असर ?
अस्ट्रेलियाको घरेलु सम्पत्तिमा आवासको हिस्सा अन्य धेरै विकसित मुलुकको तुलनामा ठुलो भएकाले आवास बजारमा आएको गिरावटले अन्तर्राष्ट्रिय सम्पत्ति तुलना गर्दा पनि अस्ट्रेलियालाई असर गर्न सक्नेछ।
तर वास्तविक प्रभाव घरको मूल्य कति घट्छ, ब्याजदर कति बढ्छ, वित्तीय सम्पत्तिको मूल्य कस्तो रहन्छ र अस्ट्रेलियाली डलरको विनिमय दरमा कस्तो परिवर्तन आउँछ भन्ने कुरामा निर्भर हुनेछ । त्यसैले १ ट्रिलियन डलरको आंकडा १३ प्रतिशत घर मूल्य गिरावटको परिदृश्यमा आधारित अनुमान हो, निश्चित रूपमा हुने क्षतिको घोषणा होइन।
