काठमाडौं । नेपालमा रोजगारीका पर्याप्त अवसर सिर्जना हुन नसक्दा वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या फेरि तीव्र रूपमा बढ्न थालेको छ। सरकारले स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने तथा विदेशिएका नेपालीलाई स्वदेश फर्काउने नीति अघि सारे पनि व्यवहारमा भने युवाहरू रोजगारीका लागि विदेशिने क्रम रोकिएको छैन।
वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना साउनमा मात्रै ७० हजार ४४१ जनाले श्रम स्वीकृति लिएका छन्। गत आर्थिक वर्षको साउनमा ४४ हजार ४६६ जनाले श्रम स्वीकृति लिएका थिए। यसरी तुलना गर्दा यस वर्षको साउनमा अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको तुलनामा २५ हजार ९७५ जना बढी नेपाली वैदेशिक रोजगारीमा जान लागेका हुन्।
यो तथ्यांकले नेपालमा रोजगारीको अवस्था र युवाको विदेशप्रतिको निर्भरता कति गहिरो छ भन्ने देखाउँछ। दैनिक हजारौँ युवाले स्वदेशमा भविष्य सुरक्षित नदेखेपछि खाडी मुलुक, मलेसिया, युरोप तथा अन्य गन्तव्य मुलुक रोजिरहेका छन्।
अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा भने कुल ७ लाख ९२ हजार १८७ नेपालीले वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिएका थिए। यो संख्या त्यसअघिको आर्थिक वर्षको ८ लाख ३९ हजार २६६ को तुलनामा ५.६ प्रतिशत कम थियो।
तर नयाँ आर्थिक वर्षको सुरुवातमै साउन महिनामा देखिएको ठूलो वृद्धि भने चिन्ताजनक संकेतका रूपमा देखिएको छ। स्वदेशमा रोजगारी, उद्योग तथा व्यवसाय विस्तार हुन नसक्नु, न्यून आय, बेरोजगारी र राम्रो जीवनस्तरको खोजीका कारण युवाहरू विदेश जान बाध्य हुने अवस्था अझै कायम छ।
वैदेशिक रोजगारीबाट आउने रेमिट्यान्सले नेपालको अर्थतन्त्र धान्न महत्वपूर्ण योगदान गरिरहेको छ। तर ठूलो संख्यामा युवा जनशक्ति विदेशिँदा देशभित्रको उत्पादनशील श्रमशक्ति घट्ने, गाउँघरमा युवाको अभाव हुने र परिवार तथा सामाजिक संरचनामा दीर्घकालीन असर पर्ने चुनौती पनि बढ्दै गएको छ।
यस अवस्थाले सरकारले वैदेशिक रोजगारीलाई मात्र रोजगारीको विकल्पका रूपमा हेर्नुभन्दा देशभित्रै गुणस्तरीय रोजगारी सिर्जना, उद्योगको विस्तार, सीप विकास र युवालाई उद्यमशील बनाउने नीति प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।
विदेश जान चाहने युवालाई सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित वैदेशिक रोजगारी सुनिश्चित गर्नुका साथै स्वदेशमै काम गर्ने वातावरण बनाउन सके मात्रै वैदेशिक रोजगारीको बढ्दो निर्भरता घटाउन सकिने देखिन्छ।
