काठमाडौँ । नेपाली मौलिक चाड तिहारमा विदेशी सामानको वर्चस्व: स्वदेशी उत्पादन र पहिचान जोखिममा नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो र उज्यालोको पर्व तिहार नजिकिँदै गर्दा बजारमा चाडपर्वको झिल्के रौनकता बढेको छ। तर, मौलिकता र माटोको सुवास जोडिएको यो नेपाली पर्वमा प्रयोग हुने प्रायः सबै सामग्री भने विदेशी (खासगरी चीन र भारत) आयातमा निर्भर बन्न पुगेका छन्। दियो, माटाका पाला, सयपत्री र मखमली फूल, भाइमसला, भित्ते चित्र, बिजुलीका बत्तीदेखि लक्ष्मीपूजाका सामग्रीसम्म विदेशी उत्पादनकै वर्चस्व देखिएको छ।

१. आयातित सामग्रीको बजार हिस्सा
 इलेक्ट्रोनिक बत्ती र सजावट: तिहारमा घर उज्यालो पार्न प्रयोग गरिने एलईडी लाइट, डिजिटल पाला, र रङ्गीचङ्गी   झिलिमिली बत्तीको ९० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा चीनबाट आयात हुने गरेको छ।  
 भाइमसला र परिकार: भाइटीकामा प्रयोग हुने काजु, बदाम, ओखर, किसमिस, पिस्ता, अन्जिरजस्ता मसलाहरू भारत,   अमेरिका, चीन र खाडी मुलुकहरूबाट भित्रिन्छन्।
 फूल र माला: नेपालमै पुष्प व्यवसाय विस्तार भए पनि तिहारको उच्च माग धान्न वर्षेनि भारतबाट लाखौँ रुपियाँ बराबरको   सयपत्री र कृत्रिम (प्लास्टिकका) माला आयात हुने गरेको छ।
माटाका पाला र पूजा सामग्री: परम्परागत रूपमा प्रयोग गरिने माटाका पालासमेत भारतीय बजार वा चीनबाट निर्मित   कृत्रिम विकल्पहरूले विस्थापित गर्दै लगेका छन्।

२. विदेशी सामान वर्चस्व हुनुका कारण
 कम लागत र आकर्षक फिनिसिङ: विदेशी (विशेषगरी चिनियाँ) प्रविधि र ठूलो परिमाणमा उत्पादन हुने भएकाले   आयातित सामान सस्तो र बाहिरबाट हेर्दा आकर्षक देखिन्छन्।
  व्यावसायिक उत्पादनको कमी: नेपालमा तिहारलक्षित सामग्रीहरूको दीर्घकालीन तथा ठूलो मात्रामा व्यावसायिक           उत्पादन हुन सकेको छैन।
  कच्चा पदार्थ र प्रविधिको अभाव: स्थानीय कुम्हाले, शिल्पी तथा हस्तकला व्यवसायीहरूले परम्परागत शैलीमै सीमित      हुनुपर्दा आधुनिक बजारको माग पूर्ति गर्न सकेका छैनन्।

३. असर तथा चुनौतीहरू
ठूलो रकम बाहिरिने (व्यापार घाटा): चाडपर्वको अवसरमा अर्बौँ रुपियाँ बराबरको विदेशी मुद्रा उपभोग्य सामग्री   खरिदका लागि बाहिरिने गरेको छ।
स्थानीय रोजगार र सीप सङ्कटमा: माटाका भाँडा बनाउने कुम्हाले, स्थानीय फूल खेती गर्ने कृषक, र साना हस्तकला   व्यवसायीहरूको रोजगारी सङ्कटमा परेको छ।
 मौलिक संस्कृतिमा ह्रास: परम्परागत माटोको दियो, घरमै उनिएका प्राकृतिक माला र स्वदेशी परिकारको सट्टा           प्लाष्टिकका सामग्री र रेडिमेड विदेशी उत्पादनले सांस्कृतिक मौलिकता कम गराएको छ।

४. सुधारका सम्भावित उपायहरू
  स्थानीय उत्पादन प्रवर्धन: सरकार तथा स्थानीय तहहरूले प्लाष्टिकका माला आयात र बिक्रीमा कडाइ गर्दै स्थानीय फूल   खेती र माटोका सामग्री उत्पादन गर्ने व्यवसायीलाई अनुदान तथा बजार व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्‍याउनु पर्छ।

स्वदेशी साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई प्रविधि र सहुलियतपूर्ण ऋण उपलब्ध गराउने। उपभोक्ताहरूमा 'स्वदेशी उत्पादन प्रयोग गरौँ' भन्ने चेतना अभिवृद्धि गर्ने।