काठमाडौँ । फ्रान्समा विद्यालयको कमजोर पूर्वाधार, शिक्षक अभाव र शिक्षामा पर्याप्त बजेट नदिएको भन्दै सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन देशव्यापी बनेको छ।
सेप्टेम्बरको अन्त्यदेखि सुरु भएको प्रदर्शनमा सयौँ विद्यालय बन्द वा अवरुद्ध भएका छन् भने केही स्थानमा विद्यार्थी र प्रहरीबिच झडपसमेत भएको छ । पछिल्ला दिनमा हजारौँ व्यक्ति पक्राउ परेका छन्।
विद्यार्थीहरूका अनुसार कतिपय विद्यालयमा शिक्षक लामो समय अनुपस्थित हुँदा पनि प्रतिस्थापन हुँदैन । पुराना र जीर्ण भवन, भिडभाडयुक्त कक्षा, नर्स तथा सामाजिक कार्यकर्ताको अभाव पनि उनीहरूको मुख्य गुनासो छ । विशेष गरी पेरिसको कमजोर आर्थिक अवस्था भएका क्षेत्रका विद्यालयमा समस्या बढी रहेको विद्यार्थी र शिक्षकहरूले बताएका छन्।
फ्रान्सको विश्वविद्यालय भर्ना प्रणाली पनि विद्यार्थी असन्तुष्टिको अर्को कारण बनेको छ । उच्च माध्यमिक तह पूरा गर्ने विद्यार्थीको सङ्ख्या बढेसँगै सीमित लोकप्रिय विश्वविद्यालय र विषयमा प्रवेश पाउन प्रतिस्पर्धा बढेको छ । विद्यार्थी र शिक्षकको एक हिस्साले यो प्रणाली पारदर्शी नभएको आरोप लगाउँदै आएका छन्।
तर आन्दोलनको कारण शिक्षामा बजेट अभाव मात्र होइन । फ्रान्समा सडक आन्दोलनमार्फत सरकारलाई दबाब दिने लामो राजनीतिक परम्परा छ । सन् १९९० र १९९८ का विद्यार्थी आन्दोलनले विद्यालयमा थप बजेट र कर्मचारी थप्न सरकारलाई दबाब दिएको थियो । सन् २००६ मा विद्यार्थी आन्दोलनपछि युवा रोजगारीसम्बन्धी कानुनसमेत फिर्ता भएको थियो।
अहिलेको आन्दोलन भने हिंसाका कारण थप जटिल बनेको छ । अक्टोबर ५ मा १५ वर्षीय विद्यार्थीको हातमा गम्भीर चोट लागेपछि प्रहरीको बल प्रयोगबारे प्रश्न उठेको थियो । त्यसपछि सरकारले प्रदर्शन नियन्त्रणमा प्रयोग हुने स्टन ग्रिनेडको प्रयोग अस्थायी रूपमा रोक्ने निर्णय गरेको छ।
प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले विद्यार्थीका मागमाथि समीक्षा गरी अक्टोबरको अन्त्यसम्म प्रस्ताव ल्याउने बताएका छन् । तर सरकार आफैँ बजेट घाटा र बढ्दो सार्वजनिक ऋणको दबाबमा छ । फ्रान्सको २०२७ को बजेटमा ठुलो खर्च कटौतीको योजना अघि सारिएको छ।
यसले विद्यार्थीको माग सम्बोधन गर्न सरकारलाई राजनीतिकसँगै आर्थिक चुनौती पनि थपेको छ।
