काठमाडौँ । चीनले अमेरिकाविरुद्ध नयाँ प्रतिबन्धको घोषणा गरेको छ । बुधबार अमेरिका र यसका कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध र निर्यात नियन्त्रणका उपायहरू घोषणा गरिएको हो । अमेरिकी सरकारले हालै चिनियाँ कम्पनीहरूविरुद्ध लागू गरेका विभिन्न प्रतिबन्धहरूको प्रतिकारस्वरूप बेइजिङले यी कदम चालेको जनाएको छ।

यो निर्णय चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबिच अर्को महिना अमेरिकामा हुने अपेक्षा गरिएको शिखर बैठकअघि सार्वजनिक भएको छ । विश्वका दुई ठुला अर्थतन्त्र अमेरिका र चीनबिच पछिल्ला केही वर्षदेखि व्यापार, प्रविधि, राष्ट्रिय सुरक्षा र मानवअधिकारका विषयमा लगातार तनाव बढ्दै आएको छ । दुवै देशले सम्बन्धलाई ‘रचनात्मक रणनीतिक स्थिरता’मा राख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे पनि नयाँ प्रतिबन्धहरूले प्रतिस्पर्धा झन् तीव्र बनेको संकेत दिएका छन्।

चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले बुधबार जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार अमेरिकाका धेरै कम्पनीलाई प्रतिबन्ध सूचीमा राखिएको छ । यसमा जैविक प्रविधि (बायोटेक) र प्राकृतिक स्रोतसम्बन्धी विश्लेषण गर्ने कम्पनीहरू छन् । यी कम्पनीहरूलाई चीनको ‘काउन्टरमेजर्स सूची’मा राखिएपछि चीनभित्र रहेका व्यक्ति, संस्था वा कम्पनीहरूले उनीहरूसँग व्यापार, लगानी वा अन्य प्रकारको सहकार्य गर्न नपाउने भएका छन् । चीनका अनुसार यी प्रतिबन्धहरू अमेरिकाले गत साता ४३ चिनियाँ कम्पनीबाट हुने आयातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि त्यसको जवाफस्वरूप लागू गरिएको हो । अमेरिकाले ती चिनियाँ कम्पनीहरू उइघुर मुस्लिम तथा अन्य अल्पसंख्यक समुदायमाथि भएको कथित मानवअधिकार उल्लङ्घनसँग सम्बन्धित रहेको आरोप लगाएको थियो।

चीनले अमेरिकातर्फ हुने ड्रोन, ड्रोनका पुर्जा तथा सम्बन्धित प्रविधिको निर्यात नियन्त्रण पनि थप कडा बनाएको छ । चीन विश्वकै सबैभन्दा ठूलो ड्रोन उत्पादक देश हो। पछिल्ला केही वर्षदेखि उसले राष्ट्रिय सुरक्षा तथा प्रविधि संरक्षणको कारण देखाउँदै ड्रोन निर्यातमा क्रमशः कडाइ गर्दै आएको छ । चीनले यी कदमलाई प्रतिशोधात्मक कारबाही भएको स्पष्ट पारेको छ । वाणिज्य मन्त्रालयका प्रवक्ताले अमेरिकाले लगातार चिनियाँ कम्पनीहरूलाई लक्षित गर्दै प्रतिबन्ध लगाएको र त्यसको जवाफ दिन चीनसँग आवश्यक प्रतिकारात्मक कदम चाल्नुबाहेक अर्को विकल्प नरहेको बताएका छन्।

अमेरिकालाई आफ्ना प्रतिबन्ध तुरुन्त फिर्ता लिन आग्रह गर्दै उनले चीन–अमेरिका सम्बन्धलाई स्थिर र रचनात्मक बनाउन सहयोग गर्न आह्वान गरेका छन् । ‘यदि अमेरिकाले चीनविरुद्ध नयाँ प्रतिबन्धहरू जारी राख्यो भने चीनले थप प्रतिकारात्मक कदम चाल्नेछ,’ प्रवक्ताले चेतावनी दिँदै भने । चीनले अमेरिकाको फेडरल कम्युनिकेसन्स कमिसन (एफसीसी)ले गत महिना चीनमा निर्मित नयाँ मानवरूपी तथा चार खुट्टे रोबोट र विद्युत् रूपान्तरण उपकरणको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि पनि असन्तुष्टि जनाएको छ । यसअघि अमेरिकाको एफसीसीले राष्ट्रिय सुरक्षाको कारण देखाउँदै चीनमा बनेका नयाँ ड्रोन र तिनका महत्त्वपूर्ण उपकरणहरूको आयात तथा बिक्रीमा पनि लगाएको थियो

बेइजिङले विदेशी प्रणाली सफ्टवेयर प्रयोग भएका आयातित कार्यालय उपकरणमाथि राष्ट्रिय सुरक्षा अनुसन्धान सुरु गर्ने घोषणा पनि गरेको छ । यसका साथै अमेरिकासँग सञ्चालन हुँदै आएको केही कारखाना अनुगमन तथा निरीक्षणसम्बन्धी सहकार्य पनि अस्थायी रूपमा स्थगित गरिएको छ । पछिल्ला केही सातामा अमेरिकी प्रशासनले चीनविरुद्ध धेरै नयाँ प्रतिबन्धहरू लागू गरेको छ । अमेरिकाले इरानी इन्धन ढुवानीमा संलग्न रहेको आरोप लगाउँदै केही चिनियाँ जहाज सञ्चालन कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ । त्यसैगरी अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले चीनका दुई प्रमुख नागरिक विश्वविद्यालयलाई पनि आफ्नो निगरानी सूचीमा समावेश गरेको छ ।

यसबाहेक अमेरिकाले चीनसहित धेरै देशमाथि १० प्रतिशतदेखि १२.५ प्रतिशतसम्म अतिरिक्त भन्सार महसुल (ट्यारिफ) पनि लगाएको छ । ती देशहरूले जबर्जस्ती श्रमबाट उत्पादित वस्तुको निर्यात नियन्त्रण गर्न पर्याप्त प्रयास नगरेको आरोप अमेरिकाको छ । हालै अमेरिकी अधिकारीहरूले चिनियाँ कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) कम्पनीहरूमाथि पनि थप प्रतिबन्ध लगाउन सकिने चेतावनी दिएका छन्।